Mooi Anna zat op majesteit (kinderlied waarmee ik kennismaakte al voordat ik naar de kleuterschool ging toen het door grotere meisjes vol overgave buiten zomaar gespeeld en gezongen werd. Ik was buitenstaander en heb stil aanschouwd wat niet voor mij bedoeld was.)
De latere liefde voor het kinderlied en het daarmee gepaard gaande spel klinkt erin door. Ik begreep het toen niet en nu eigenlijk nog minder. Wel weet ik dat het kinderlied onbaatzuchtig is, nergens toe dient dan er te zijn, niets pretendeert en daarmee louter liefde is. Dit speciale lied brengt me terug naar wat onherroepelijk achter me ligt, een heimwee naar het onbereikbare, mijn jeugd, de liefde voor de straat waar ik opgroeide, liefde voor mijn moeder waarvan ik wist dat ze er altijd voor me was, liefde voor wat altijd zo blijven zou, omdat ik nog niet beter wist. Wat rest is warmte en dat voelt als liefde, is liefde: gevangen in de tijd, bevrijd uit de tijd.
Ğevañe in d’n tèjt,
ğebóre in de weezelstrôôt
Ik zyy ğine weezel vur me
of inig àànder skimig dyyr.
De naam vàn naw: de Dyrebürt
is bedaagte bôôjtestônderstaal.
Um de mènse dy d’r wónde,
um wa meen lyyf waar, weet ik naw,
umdè ik dôôr tûn kyntje waar,
is ut zóvøøl mèjer às zôwe mar strôôt.
Deñkent an meen strôôt, meen tôôjs,
zit ik wèèrem baaj òns mûder òp skoot.
Òp de kagel stu spynazystamp.
Mi un lipelke wôr ik gevûjert.
Deñkent an de weezelstrôôt:
D’n ólymàn kwam lañs de døør,
d’n baker, èleken dag mi mik
èn aagterum de koolenbûûr.
Dur d’m mèlekbûûr, haaj hyte Jàn,
zóàs àle mèlekbure tûn,
wis te dè d’n dag beğòn
mi de klañke vàn z’n kliñelent ğlàs.
Høør ik èrğent flèse riñkele,
dàn bèn ik wèr hil èfkes dryy.
Aagter in d’n tôôjn dôr fyts ik rònt
òp n’n drywyler in de zòn.
Òns mûder baaj me in de bürt
vit ôôjt ne wiliğe màànt de wàs,
dy ze ôôjtklôpt mi n’n dòfe klap.
Ut zit vur ààlt in m’n óre.
De wàs dy peent ze an de lèjn
mi undeğer ne knèjper in dere mònt.
Ik zyy wite wòleke, blôôwe lugt,
durdriñende stilte, dyype rust,
dur bèjerende flèse anğetipt
èn ut pyype vàn meen wyl.
Verwèèjende klañke, vòlmakt ğevuul.
Èn òns mûder stuurde àles an,
ut midelpunt van ut hilàl.
Dè wis ik èn dè vülde ğûût.
Ğin ğróter ğeluksgevuul dàn dè,
un ôwğemblik vàn iwighaajt.
Meen wirelt in de weezelstrôôt:
We makte ğaate in den hof.
Ik ğraafde dyper dàn un ğraf
èn vòn water in de ğrònt.
De wirelt dy wyr ğróter èn ğróter.
Rèègt nôr skool, sebyt terug.
Mi hèjl vøøl kyntjes òp de strôôt,
awer èn jóñer, ğelèjk dur mekaar.
Ğin aawlööj d’r baaj, dè ny.
Dy haan ààlt wèl wèèrik te dûn.
Èn we spulde èn we zòñe:
Zèg Àna waaròm trøør jèj zoo
Ik stòn’r baaj èn keek‘r nôr,
zònder te weete wa ôf ut waar.
Ik zag ut siryøøze spèl.
Òmdàt ik morğe stèrve mût
D’n dôwt dy zóñ èn spulde mee.
Un ğevuul vàn skrik inins, un vòñk.
Ik kreeg vur ut ürst te maake tûn
mi yts in meen wa dyper ğu.
De wirelt oopende z’n èèjğe vur meen
mi zadûk lèğe, tikertje
ôf tôôjmelent an un rûstig hèk,
wèjter kyykent às de strôôt.
Zóàs ut kèrikhôf aagter d’n boog,
vur òns d’n tûğañ tôt wa skóns.
Tuse de ğraave lèèfde we òns ôôjt.
We spulde zònder iniğe skroom.
De dój dy haan ğin kómentaar.
Mi verstôpertje spulde ze
dootløøk mee.
D’n tèjt dy stòn dôôr dikels stil.
Èn wy heeft jôw dàt wèjsğemaakt
Ğistere lyp ik nôg dur meen strôôt,
bleef wa stôn an ut vertrôôwt beğin.
Hôôjs èjn èn twèje, ğruts ooverènt
às lèèste wagters òp zune pôôst.
Vàn hyyrôôjt kyk te nôr ut ènt.
Pòrt nôr ut kèrikhòf, iwighaajt.
Un dòñker ğàt vàn hyres af,
wôr àles inğetròke wôrt.
De strôôt vàn tûn dy is ny mèr,
verdweene in ut zwarte ğàt
èn an d’n agterkant wèr ôôjtğespawt
in d’n hôf wôr wa vurbaaj is, rust.
Dàt heeft dy booze Freederik ğedaan
Tûn bèn ik dur dyn boog ğeğôn,
de plats wôr ik bekèènde tref.
En kyk, òns mûder is‘r ók.
Hyyr veeñde tuse de dój nôg ààlt
meen èèijğe strôôt vàn tûn, vertrawt.
Ik verstôp me ny mèr dize kèjer.
Òns mûder hi me àl ğezyn.
Ik vuul um me heen de Weezelstrôôt
èn høør in de stilte hil digtbaaj
de mèlekflèse àl vàn wèjte.
Dôôr kumt Jàn d’m mèlekbûûr.
Òns mûder slu ut wàsğûût ôôjt.
Stème vàn kyntjes wèèjen an.
Meen èèjge stèm høør ik erin
èn hil wèjt wèg wa flarde vàn:
Mooj Àna zàt òp maajestèjt,
maajestèjt, maajestèjt
Ut rakt me dyper tôg às tûn
èn’k weet nôg steets ny wa ôf ut is.
Jozef Maria Leenen
Gevangen in de tijd,
Geboren in de wezelstraat
Er komt geen wezel in me op,
of enig ander schimmig dier.
De huidige naam de Dierenbuurt
is bedachte buitenstaanderstaal.
Om de mensen die er woonden,
om wat mij lief was, weet ik nu,
omdat ik mezelf daar zie als kind,
is het zoveel meer dan simpel straat.
Denkend aan mijn straat, mijn thuis,
zit ik warm op moeders schoot.
Op de kachel staat spinaziestamp,
met een lepeltje word ik gevoerd.
Denkend aan de wezelstraat:
De olieman kwam langs de deur,
de bakker elke dag met brood
en achterom de kolenboer.
De melkboer, hij heette Jan,
zoals alle melkboeren toen,
kondigde de ochtend aan,
met de klanken van zijn klingelend glas.
Hoor ik ergens flessen rinkelen,
dan ben ik weer dat kind van drie.
In de achtertuin daar fiets ik rond
op mijn driewieler in de zon.
Ons moeder bij me in de buurt
plukt wasgoed uit een wilgen mand,
die ze opklopt met een doffe klap.
Het zit voor altijd in mijn oor.
De was die pint ze aan de lijn
met steeds een knijper in haar mond.
Ik zie witte wolken, blauwe lucht,
doordringende stilte, serene rust,
door beierende flessen gemarkeerd
en het piepen van mijn wiel.
Verwaaiende klanken, geluksdecor.
En mijn moeder was de regisseur,
het middelpunt van het heelal.
Dat wist ik en dat voelde goed.
Geen grotere geborgenheid dan dat,
een ogenblik van eeuwigheid.
Mijn wereldje in de wezelstraat:
We maakten gaten in de tuin.
Ik groef dieper dan een graf
en vond water in de grond.
De wereld breidde zich snel uit.
Recht naar school en vlug terug.
Met heel veel kinderen op de straat,
oud en jong, door elkaar.
Geen volwassenen erbij.
Die hadden werk te doen, altijd.
En we speelden en we zongen:
Zeg Anna waarom treur jij zo
Ik stond erbij en aanschouwde slechts,
zonder te weten wat het was.
Ik zag het ernstige spel.
Omdat ik morgen sterven moet
De dood die zong en speelde mee.
Een plotseling gevoel van vrees,
een vonk van iets dat dieper is
werd voor ’t eerst een deel van mijn bestaan.
De wereld opende zich voor mij
met zakdoek leggen, tikkertje
of tuimelend aan een roestig hek,
lonkend naar wat verder lag.
Zoals het kerkhof achter de boog,
voor ons de toegang tot iets moois.
Tussen de graven leefden we ons uit.
We speelden zonder enige schroom.
De doden hadden geen kritiek.
Met verstoppertje speelden ze
doodleuk mee
De tijd die stond daar altijd stil.
En wie heeft jou dat wijsgemaakt
Gisteren liep ik nog door mijn straat,
bleef wat staan aan ‘t vertrouwd begin.
Huis 1 en 2, trots overeind
als wachters, enige restant.
Van hieruit kijk je naar het eind.
Poort naar ’t kerkhof, eeuwigheid.
Een donker gat van hier gezien,
waar alles ingetrokken wordt.
Het oude straatbeeld is niet meer,
verdwenen in het zwarte gat
en achterlangs weer uitgespuugd
in de hof waar het verleden rust.
Dat heeft die boze Frederik gedaan
Toen ben ik door die boog gegaan,
de plek waar ik bekenden tref.
En ja, ons moeder is er ook.
Hier vind je tussen de doden nog
‘t vertrouwde straatbeeld van weleer.
Ik verstop me niet meer deze keer.
Ons moeder heeft me al gezien.
Ik voel om me heen de Wezelstraat
en hoor in de stilte heel dichtbij
de melkflessen al van ver.
Daar komt Jan de melkboer.
Ons moeder klopt het wasgoed op.
Kinderstemmen waaien aan.
Ik hoor erin mijn eigen stem
en heel ver weg de flarden van:
Mooi Anna zat op majesteit,
majesteit, majesteit
Het raakt me dieper toch dan toen
en ik weet nog steeds niet wat het is.