Òns Hèlemòns: un klañkvòl dyelèkt
Òns Hèlemòns is ny ôôjtğerèkt ôf ordinèèr.
In plats vàn grôf ôf hart ôf raw, hurt wa’k û lèèr.
Un onderzûk toont an, ‘t is ny gefàntezeert:
Ğin èjn taal zó suptyl èn zó ğenüwànseert.
Ut stikt in’t Hèlemòns vàn de kliñkers, ny nôrmaal.
Ònderbawt blèjkt Hèlemòns de rèjkste taal.
Ğeløøfde me ny, dàn lôôjstert mar nôr di ğedigt.
Vøøl kàns dè òk ğaaj dàn vur ut Hèlemòns zwigt.
Bol, bàl, bööl, bool, baal.
Oojt ğehurt zunike taal?
Zôk, zuuk, zyyk, zeek, zak.
N’n Hèlemònder dû dè mi ğemak.
Söp, syp, sep, sip-sôp.
Hèlemònde kliñkers an de tôp.
Bàs, bas, bös, bos, bès.
Bly naw nôg mar èfkes baaj de lès!
Skøøf, skoof, skaaf, skif, skeef.
Naw kòme we pàs ğûût òp dreef.
Rôwk, rak, ryyk, Ryk, rèk.
Hèjl vøøl kliñkers, matje, ’t is te ğèk.
Mòònt, màànt, mônt, mànt, mònt.
Dè høørde tog alèjn in Hèlemònt.
Koos, küs, kòs, kèès, køøs.
Kampyjûn in klañke is de løøs.
Un bón dè is ğin bòn èn kól ğin kòl.
Naw is tog m’n blaajke hôst wel vòl.
Zin, zyn, zøøn, zón, zòn.
‘t Is àl un hôrt ğeleeje dè’k beğòn.
Skot, skoot, skeet, skøøt, skut.
Matje, bèènde nog ny inğedut?
Skip, skûp, skôôp, skup, skèp.
Ik dèñk dè’k naw ut miste àl wèl hèp.
Skaal, skòl, skól, skool, skèl.
Haw mar òp, naw weet ik ut vòrt wèl.
D’n hèrt, ut hèrt; ut makt nôgàl wa ôôjt.
Èn zèg flööjt en skèèj tôg ôôjt mi flôôjt.
Lèt òp bôk en bòk, dè ók, nôg ók,
wànt n’n bôk is hèjl wa-j-anders dàn n’n bòk.
Vrüğer waar ik Jôsje, naw vòrt Jos.
Èn zó is Sinterklôs ğin Sinterklos.
Pòrt ôf pôrt,
dè is un grôwt verskil,
òk vòrt ôf vôrt.
Wa’k dôrmi zèğe wil:
Zó suptyl, dès ny te eevenaare,
de mûjte wèrt tôg um ut te bewaare!
Jaa, dè kliñkt tôg matje, dè’t verèkt,
òns skón en wèèrem, klañkvòl dyelèkt
mi zèsèntwintig kliñkers, tèl mar nôô.
Zøønt às dè dè oojt verdwèjne zôô.
Hèlemòns is grôwt in klèèn verskile.
Dè zôô èlek dyelèkt wèl wile.
Jozef Maria Leenen
Ons Hellemons: een klankvol dialect
Ons Hellemons is niet uitgerekt of ordinair.
In plaats van grof of hard of ruw, hoor wat ik je leer.
Een onderzoek toont aan, ’t is niet gefantaseerd:
Geen één taal zo subtiel en zo genuanceerd.
Het stikt in’t Hellemons van de klinkers, niet normaal.
Onderbouwd blijkt Hellemons de rijkste taal.
Geloof je me niet, dan luister maar naar dit gedicht.
Veel kans dat ook jij dan voor het Hellemons zwicht.
Bal, bal (feest), buil (papieren zak), bowl, baal.
Ooit gehoord zulke taal?
Sok, zoek, ziek, plaste, zak.
Een Hellemonder doet dat met gemak.
Onderdompelen, oogvuil, drop, zeepsop.
Hellemonse klinkers aan de top
Bas (jongensnaam) baas, bossen, bos, bes.
Blijf nou nog maar even bij de les.
Schuif, schoof, schaaf, scheef, schijf.
Nu komen we pas goed op dreef.
Rook (v.t.), hard rijden, riek. Riek, rek.
Heel veel klinkers, ’t is te gek.
Monden, manden, maand, mand, mond.
Dat hoor je toch alleen in Hellemond.
Koos, varken, kon, kaas, keus.
Kampioen in klanken is de leus.
Een boon dat is geen bon en kool geen col.
Nu is mijn blaadje toch haast wel vol.
Zijn, zien, zonen, zo’n, zon.
’t Is al even geleden dat ik begon.
Schot, schoot, scheet, scheut, schut.
Kameraad, ben je nog niet ingedut?
Schip, bandiet, schaap, schop, schep.
Ik denk dat ik nu het meeste al wel heb.
Schaal, schol, skol (proost), school, schil.
Hou maar op, nu weet ik het echt wel.
De haard, een hert, het maakt nogal wat uit.
En zeg fluit en schei toch uit met floit.
Let op bok en bok, dat ook nog eens,
want een bok is heel wat anders dan een bok.
Vroeger heette ik Josje, nu voortaan Jos.
En zo is Sinterklaas geen Sinterklos.
Poort of port,
dat is een groot verschil,
ook voortaan of wegwezen.
Wat ik daarmee zeggen wil:
Zo subtiel, dat is niet te evenaren,
de moeite waard toch om het te bewaren!
Ja, dat klinkt toch dat het een lieve lust is,
ons mooi en warm, klankvol dialect.
met zesentwintig klinkers, tel maar na.
Zonde als dat ooit verdwijnen zou.
Hellemons is groot in kleine verschillen.
Dat zou elk dialect wel willen.