Bekender dan het origineel
 

Vraag lukraak iemand van wie het lied ‘Het Dorp’ is en geheid dat het antwoord zal zijn: “van Wim Sonneveld, toch!” Ja, dat zong hij al in 1969 en het sloeg niet eens aan. Pas in 1974, vlak na zijn dood, begon het lied zijn zegetocht. Het staat op nr.1 van de Evergreen Top 100 van radio 5 en is als hymne of lofzang op het vroeger-was-alles-beter-thema  niet meer uit ons collectief geheugen weg te branden. Omdat wij ons als Brabanders iets meer betrokken voelen bij de inhoud van ’Het Dorp’ (langs het tuinpad van mijn vader ...) weten velen dat de tekst geschreven is door Friso Wiegersma, de partner van Wim Sonneveld. Hij was de zoon van de grote Wiegersma, de Wieger, Deurnese dorpsdokter-schilder en nog veel meer. Toch voelt het of het lied van Wim Sonneveld is, want hij zong het. Zoiets gaat een eigen leven leiden, ondanks dat de melodie ook nog eens (ók nôg ók nôg ok) een cover is van ‘La Montagne’ van Jean Ferrat (tekst en muziek) uit 1964. Maar, ere wie ere toekomt, Wim Sonneveld heeft het groots vertolkt en het van ons gemaakt. Ik haaw dôrvàn. 
Het tuinpad naast ‘De Wieger’ in Deurne is er nog steeds, inclusief de hoge bomen en nu zelfs met een eigen straatnaambordje. Friso en vooral Wim hebben de berg van Jean, die van niets wist, naar Deurne gebracht en gaven de componist het nakijken. Dat komt met knallers van songs wel meer voor. Whitney Houston, die is toch van ’I will always love you-oehoehoehoehoehoe!’ Zij maakte het in ieder geval groot met veel omhaal en uithalen. Maar tekst en muziek en eerste uitvoering zijn echt van Dolly Parton, veel ingetogener gezongen en daardoor juist krachtiger. Dôr haaw ik vàn. Het origineel is gewoon beter. 

​
 

Beter dan het origineel
 

Na Sonneveld nog zo’n knaller, waarvan de ons bekende versie het beter doet dan het origineel. ‘Umdekker zo van haaw’ is uitgegroeid tot een geheel eigen lofzang, niet meer uit ons Helmondse geheugen weg te branden. Voor Lambardi is er zelfs een 4-stemmige zetting van als tooglied. Voor groot en klein publiek is het lied meeslepend vertolkt en is het in grote zalen helemaal van ons geworden. Maar wie maakte het eigenlijk? Duidelijk is dat Loek van Poppel de tekst schreef. Maar waarop dan? 
 

Er was eens een Nederlandse troubadour, een protestzanger avant la lettre, want dat genre brak pas door na 1965. Als student was hij geliefd onder medestudenten vanwege zijn gewaagd, vooral maatschappijkritisch en  sarcastisch repertoire: Jaap Fischer. Nooit aan de weg timmerend, werd hij tegen wil en dank bekend bij een snel groeiende schare studenten. Ter promotie werden platen verspreid onder leraren op middelbare scholen. Uit 1961 stamt ‘Omdat ik van je houd’. 
 

Omdat ik van je houd
Omdat ik van je houd
Krijg ik het zo ontzettend koud
Als jij niet bij mij bent

In 1976 gaat Loek van Poppel op een creatieve manier aan de haal  met Fischers lied en voorziet het van een eigen tekst. Hij geeft daarmee de componist langzaamaan het nakijken. Aanvankelijk liet Loek samen met de Bovendommers op kletsavonden zijn Helmondse versie horen en werd het een meezinger van jewelste. In 1997 zette het trio ‘Kiele Kiele‘, waar Loek deel vanuit maakte, het op cd, die de toepasselijke naam draagt: UMDEKKER ZO VAN HAAW! Het nummer maakte steeds meer furore en vindt dit jaar zijn bekroning. De 88-jarige Joop Visser, zoals hij zich nu noemt, bracht nog in 2018 een cd uit en hem zal het worst wezen dat het motto van de Helmondse optocht: ‘Umdekker zo van haaw’ ver weg aan hem te linken is. Ere wie ere toekomt. Loek van Poppel heeft de Hellemonder in zijn hart geraakt en ons een evergreen geschonken. En dôr haawe waaj vàn. 

​

​

London Paris Amsterdam Helmond

​

Door het voorafgaande voel je op je klompen al aan dat ‘Oh, Waterlooplein’ uit 1969 op een tekst van Herman Pieter de Boer natuurlijk niet van Johny en Rijk is. Aux Champs- Èlysèes werd al eerder gezongen door  Joe Dassin (tekst: Pierre Delanoë). Maar het allereerst was: ‘Down Waterloo Road’, een onschuldig liedje uit 1968 van de Engelse band: Jason Crest. Het kan merkwaardig lopen. Ik, op mijn beurt, liet me door de vrolijke meezinger inspireren en zing mijn liefde voor onze moedertaal erin uit, umdekker zo van haaw. Wel met een kritische ondertoon à la Fischer. Noem me dan maar een protestzanger. Ik trek er namelijk vrolijk in ten strijde tegen schreeuwers, die ons willen doen geloven dat ons dialect scherp, hard en uitgerekt is. Stel je niet aan! Luister maar naar de meerderheid van de Hellemonders. Het tegendeel blijkt dan waar. Onze taal zingt. Het lied wil mijn  liefdesverklaring aan onze moedertaal zijn. 

​

​

Eigen(gereide) spelling

​

Zonder afbreuk te willen doen aan alle eerdere en huidige schrijfwijzen van het Helmonds dialect, is ‘Òns Hèlemòns zeeñt’ geschreven in het niet-gangbare Hèlemòns. Deze eigenzinnige klankzuivere spellingwijze doet recht aan alle klinkernuances van ons bijzonder dialect. Het is nog veel te weinig bekend dat ons dialect 26 klinkers heeft, méér dan welke taal ook. Door elk van die klinkers op unieke wijze vast te leggen, niet veranderlijk en niet verwisselbaar, kan men ook later, als het door niemand meer gesproken wordt, achterhalen hoe dit dialect ooit geklonken heeft. Het bijbehorende leerplankje aangevuld met hulpwoorden, oefenrijtjes en luistervoorbeelden zal dan een geschikt hulpmiddel blijken om de klinkerrijkdom te behouden voor de toekomst.